Bác sĩ Trần Thành Trai qua đời
(NLĐO) - Bác sĩ Trần Thành Trai, nguyên Chủ nhiệm khối Ngoại, Bệnh viện Nhi Đồng 1 TP HCM, đã từ trần vào lúc 4 giờ 20 phút ngày 31-5-2025, hưởng thọ 88 tuổi.
Chiều 31-5, thông tin từ gia đình và các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP HCM) cho biết bác sĩ Trần Thành Trai đã qua đời vào lúc 4 giờ 20 phút cùng ngày.
Bác sĩ Trần Thành Trai (đứng, bên phải) trong hướng dẫn 1 ca phẫu thuật. Ảnh tư liệu
Bác sĩ Trần Thành Trai là một trong những chuyên gia đầu ngành ngoại nhi, có nhiều đóng góp to lớn cho sự phát triển của y học TP HCM nói riêng và ngành y tế Việt Nam nói chung.
Trong suốt sự nghiệp, ông từng đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng như: Trưởng phân môn Ngoại Nhi – Trường Đại học Y Dược TP HCM; Chủ nhiệm Bộ môn Ngoại Nhi – Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch; Chủ tịch Hội Ngoại Nhi TP HCM khóa đầu tiên. Ông cũng từng là đại biểu Quốc hội khóa X và đại biểu HĐND TP HCM nhiệm kỳ 1992-1996.
Đặc biệt, ông từng tham gia êkíp mổ tách song sinh Việt - Đức năm 1988 cùng GS Trần Đông A, ca mổ 15 giờ gây tiếng vang quốc tế, được ghi vào sách Guinness năm 1991.
Với hơn nửa thế kỷ cống hiến, bác sĩ Trần Thành Trai đã góp phần đào tạo hàng ngàn bác sĩ ngoại nhi, đặt nền móng cho nhiều kỹ thuật điều trị nhi khoa hiện đại. Học trò và đồng nghiệp luôn nhắc đến ông như một người thầy mẫu mực, một bác sĩ tận tụy, khiêm nhường và đầy tâm huyết.
Linh cữu bác sĩ Trần Thành Trai được quàn tại tại tư gia (734 Quốc lộ 1A, phường Bình Hưng Hòa B, quận Bình Tân, TP HCM). Lễ viếng từ 14 giờ 30 phút ngày 31-5. Lễ động quan vào lúc 9 giờ ngày 4-6. Hoả táng tại Trung tâm Hỏa táng Bình Hưng Hòa.
Nhớ bác sĩ Trần Thành Trai
Bài và ảnh: CAO TUẤN
(NLĐO) - Bác sĩ Trần Thành Trai luôn là cái tên đáng nhớ, đáng kính, cả về tài năng, đức độ lẫn phong cách ứng xử đời thường.
Tin bác sĩ Trần Thành Trai qua đời hôm 31-5, hưởng thọ 88 tuổi, lan nhanh và rộng không chỉ trong giới những người hành nghề y tại TP HCM mà còn gây xúc động đối với nhiều tầng lớp nhân dân.
Cũng không lạ, bởi với hơn 50 năm hành nghề y, ông đã cứu sống hàng vạn cháu bé, trở thành người ơn, người thân thiết của biết bao gia đình ở TP HCM và hầu hết các tỉnh, thành miền Nam.
Tôi lặng lẽ lục tìm trong ký ức những lần được gặp ông tại Bệnh viện Nhi Đồng 1. Đó là quãng thời gian cuối những năm 1990. Gần 30 năm rồi còn gì, lâu quá, mọi thứ trở nên mờ nhạt, trừ giọng nói trầm ấm, thân tình cùng cái dáng nhanh nhẹn, nhiệt huyết của ông trong chiếc blouse trắng.
Bác sĩ Trần Thành Trai ngay sau một ca phẫu thuật cho bệnh nhi cách đây trên 25 năm.
Sực nhớ trong tập ảnh kỷ niệm của tôi có một tấm ảnh bác sĩ Trần Thành Trai ngồi tiếp tôi ở phòng làm việc của ông, được tôi tranh thủ chụp bằng chiếc máy ảnh rẻ tiền lúc bấy giờ. Nó gợi lại rõ nhất lần gặp làm việc hiếm hoi với ông.
Ảnh được chụp ngay sau khi bác sĩ Trần Thành Trai vừa kết thúc thành công ca mổ cho một bệnh nhi bị tắc ruột; thậm chí tôi còn ngửi thấy thoang thoảng mùi clo đặc trưng trong phòng phẫu thuật cho dù ông đã thay trang phục mới.
"Ca này không phức tạp nhưng bao giờ cũng vậy, gia đình luôn đứng ngồi không yên"- BS Thành Trai nói và đột ngột hướng câu chuyện vào mối quan hệ bác sĩ - bệnh nhân và cả người thân của họ. Tôi thấy hơi lạ nhưng thú vị, sẵn sàng chờ nghe, trao đổi trước khi chuyển sang nội dung chính - một chủ đề thời sự- mà tôi đã có lịch hẹn làm việc với ông.
Trở nên trầm tư, ông nói, bác sĩ thời nào cũng phải luôn nâng cao tay nghề để có thể chữa trị tốt nhất cho bệnh nhi, đó là yêu cầu số một, bất di bất dịch. Nhưng yêu cầu số hai nữa, nó không thuộc chuyên môn nhưng lại rất thiết thân nếu chúng ta thật sự quan tâm. Đó là xoa dịu bệnh nhi và hơn nữa, trấn an tinh thần những bà mẹ, ông cha của các cháu. Tại sao? Vì họ thường lo lắng, sợ hãi, thậm chí dễ hoang mang; và vì họ phần lớn là người nghèo, đi xa chữa bệnh, khó trăm bề. Là thầy thuốc, chúng ta cần xác định rõ bệnh tình của bệnh nhân, nhìn thẳng và gọi đúng tên nó, thận trọng nhưng không giấu giếm, càng không được phép phóng đại và trầm trọng hóa nó.
"Có lần, tôi đi ngang qua phòng khám và tình cờ nghe một bác sĩ trẻ hỏi mẹ của một bệnh nhi, giọng không được thân thiện: "Sao chị lại để bé tới nước này mới đưa đến bệnh viện?". Người mẹ trở nên lúng túng, sợ sệt, lắp bắp gì đó không rõ. Tôi đến chỗ đứa bé, sờ trán, nghe tim phổi, xem qua các dấu hiệu lâm sàng, hỏi người mẹ vài câu, thấy đây là "ca bệnh bình thường" chứ không có gì gọi là "để tới nước này" như bác sĩ mới vào nghề kia nhận định vội vàng. Nhưng tôi không thể hiện gì dù có chút sốt ruột. Sáng hôm sau tôi gọi bác sĩ trẻ kia lên phòng để rút kinh nghiệm câu chuyện hôm qua; nhẹ nhàng trao đổi cách tiếp xúc bệnh nhi và người nhà sao cho có hiệu quả nhất"- bác sĩ Thành Trai vui vẻ kể lại.
Có vẻ như chưa nói được hết ý muốn nói, bác sĩ Thành Trai hạ giọng, lẩm bẩm (như thể đang nói một mình) điều mà ông cho là máu thịt suốt cuộc đời làm nghề: "Đã mang danh bác sĩ thì cần liên tục trau dồi để giỏi chuyên môn. Xin nhớ, việc định bệnh sai theo hướng nghiêm trọng là một thất bại, lấy cái sai đó để giải thích, tạo tâm lý sợ hãi, hoảng loạn, đau khổ cho cha mẹ chúng, lại càng là điều tối kỵ"...
Phong cách của bác sĩ Trần Thành Trai cũng là phong cách của cố Giám đốc Trần Tấn Trâm và các bác sĩ cùng "trường phái Nhi Đồng 1" như Bạch Văn Cam, Tăng Chí Thượng, Trương Hữu Khanh, Cam Ngọc Phượng... Nó thể hiện không chỉ qua tài năng mà còn cả đức độ của một tập thể được đào tạo bài bản. Mà rõ nhất, họ đã và đang "hành động vì lợi ích của bệnh nhân, tránh mọi hành vi cố ý gây hại", theo lời dạy của đại danh y Hyppocrates.
Không chỉ có thâm niên cao và nắm giữ vai trò trụ cột ở Bệnh viện Nhi Đồng 1, bác sĩ Trần Thành Trai còn được mời tham gia một số sự kiện y học tầm cỡ trên phạm vi rộng hơn, nổi bật trong đó là ca phẫu thuật Viêt - Đức năm 1988, góp phần tạo tiếng vang xa và đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của y học Việt Nam. Từ ca mổ lịch sử này, trong số 75 giáo sư, bác sĩ tham gia dưới sự chỉ huy của giáo sư Dương Quang Trung, những cái tên như Trần Đông A, Văn Tần, Trần Thành Trai, Nguyễn Thị Ngọc Phượng, Phan Kim Phương... đã trở thành kíp phẫu thuật huyền thoại với những bước tiên phong trong một sứ mệnh y học đầy thử thách.
Kế thừa 50 năm truyền thống bệnh viện và tiếp nối khát vọng của các bác sĩ tiền bối, Bệnh viện Nhi Đồng 1 ngày càng phát triển hiện đại, với các thế hệ bác sĩ không chỉ giỏi về y thuật mà còn đẹp về y đức, trong đó Trần Thành Trai luôn là cái tên đáng nhớ, đáng kính, cả về tài năng, đức độ lẫn phong cách ứng xử đời thường.
Vĩnh biệt bác sĩ Trần Thành Trai - một tấm gương tận hiến!
Bác sĩ Trần Thành Trai - nguyên Chủ nhiệm Khối Ngoại, Bệnh viện Nhi Đồng 1 (TP HCM) - đã từ trần vào lúc 4 giờ 20 phút sáng 31-5, hưởng thọ 88 tuổi
Thông tin về sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong lòng học trò, đồng nghiệp và những người từng biết đến ông - người thầy mẫu mực, người bác sĩ tận tụy của ngành ngoại nhi phía Nam nói riêng, Việt Nam nói chung.
Người thầy của nhiều thế hệ bác sĩ
Trong suốt sự nghiệp, bác sĩ (BS) Trần Thành Trai giữ nhiều trọng trách tại các cơ sở đào tạo và bệnh viện lớn, như Trưởng Phân môn Ngoại Nhi - Trường Đại học Y Dược TP HCM; Chủ nhiệm Bộ môn Ngoại Nhi - Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch; Chủ nhiệm Khoa Ngoại Tổng quát - Bệnh viện Nhi Đồng 1. Ông cũng là Chủ tịch Hội Ngoại Nhi TP HCM khóa đầu tiên, đại biểu Quốc hội khóa X và đại biểu HĐND TP HCM nhiệm kỳ 1992 - 1996.
Bác sĩ Trần Thành Trai (áo trắng) với đoàn phẫu thuật tạo hình Interplast (Mỹ) đến Việt Nam đào tạo về tạo hình và tiết niệu cho bác sĩ Bệnh viện Nhi Đồng 1 vào tháng 10-1998 (Ảnh do TS-BS Lê Thanh Hùng - Trưởng Khoa Ngoại tiết niệu, Bệnh viện Nhi Đồng 1 - cung cấp).
Một dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp của BS Trần Thành Trai là ca mổ tách cặp song sinh Việt - Đức năm 1988 cùng GS Trần Đông A. Ca mổ kéo dài 15 giờ đã gây tiếng vang quốc tế và được ghi vào sách Guinness năm 1991. Thành công đó không chỉ là thành quả chuyên môn mà còn là biểu tượng cho tinh thần y đức và sự hy sinh thầm lặng của những người làm nghề y. Trong mắt đồng nghiệp và học trò, BS Trần Thành Trai luôn là hình mẫu lý tưởng - một người thầy nghiêm khắc nhưng hết lòng vì thế hệ sau, một BS khiêm nhường và luôn đặt lợi ích người bệnh lên hàng đầu.
Là một trong những học trò thế hệ đầu, nhắc đến BS Trần Thành Trai, TS-BS Lê Thanh Hùng - Trưởng Khoa Ngoại niệu Bệnh viện Nhi Đồng 1, xúc động cho biết năm 1991, khi ông về Bệnh viện Nhi Đồng 1 công tác, BS Trai đã nổi tiếng lẫy lừng. "Thầy là người đặt nền móng cho ngành ngoại nhi hiện đại ở phía Nam, là tượng đài lớn trong lòng các thế hệ BS trẻ" - BS Hùng nói. Theo BS Hùng, BS Trần Thành Trai không chỉ giỏi chuyên môn mà còn là người tiên phong mở lối. "Chính thầy là người mang các kỹ thuật tiên tiến từ Mỹ, Pháp, Nhật… về nước, đặc biệt trong phẫu thuật hàm mặt, bỏng và tiết niệu nhi. Thầy đã góp phần đưa Nhi Đồng 1 thành trung tâm ngoại nhi hàng đầu lúc bấy giờ" - BS Hùng kể.
Không chỉ nổi bật trong giảng dạy và điều trị, BS Trần Thành Trai còn có tầm nhìn vượt thời đại khi đưa y tế đến với cộng đồng từ rất sớm. Ông là người khởi xướng chương trình mổ hàm ếch miễn phí cho trẻ em nghèo - tiền thân của chương trình "Vì nụ cười tương lai" do Báo Tuổi Trẻ phối hợp với Bệnh viện Nhi Đồng 1 tổ chức. "Thầy đưa cả ê-kíp đi từ Cà Mau, Bạc Liêu đến Tây Nguyên, Quảng Bình, Hải Phòng… để mổ cho các em bị hở hàm ếch. Chương trình được tổ chức bài bản, huy động nhiều nguồn lực và đã trở thành mô hình mẫu cho các chương trình mổ thiện nguyện sau này. Tôi học được từ thầy rất nhiều, không chỉ chuyên môn mà cả cách sống, tinh thần làm nghề" - BS Hùng nhớ lại.
Với BS Huỳnh Vĩnh Hải Ngươn - nguyên Trưởng Khoa Tiền phẫu, Bệnh viện Nhi Đồng 1 - một đồng nghiệp từng gắn bó với BS Trần Thành Trai trong quá trình công tác tại đây - vẫn còn nguyên cảm xúc khi nhắc về người thầy, người đồng nghiệp. "Những chuyến công tác y tế cộng đồng đầy gian khó không làm chùn bước thầy. Thầy là người truyền cảm hứng cho cả đoàn từ thiện. Nhiều khi đi mổ hở hàm ếch ở các tỉnh, tối khuya rồi mà thầy vẫn bảo còn bệnh nhân thì mình còn làm dù khi đó thầy đã ngoài 50 tuổi, lớn tuổi nhất đoàn, vẫn làm khỏe hơn thanh niên" - BS Ngươn kể.
Cái tâm với nghề đi trước cái danh
Với hơn 50 năm làm nghề, BS Trần Thành Trai đã góp phần đào tạo hàng ngàn bác sĩ ngoại nhi, đặt nền móng cho nhiều kỹ thuật điều trị hiện đại và nhân văn. Ông không chỉ là người thầy truyền cảm hứng mà còn là tấm gương về sự tận hiến, kỷ luật, khiêm nhường và lặng lẽ cống hiến. "Thầy sống với tinh thần cống hiến tuyệt đối, không ngại khó, ngại khổ. Ở thầy, cái tâm với nghề luôn đi trước cái danh. Với riêng tôi, thầy là ngọn đèn soi sáng con đường làm nghề, là người đã góp phần viết nên lịch sử của ngoại nhi Việt Nam" - TS-BS Lê Thanh Hùng bày tỏ.
Trong hồi ức của TS-BS Thầy thuốc Ưu tú Nguyễn Văn Đẩu - nguyên Trưởng Khoa Răng Hàm Mặt, Bệnh viện Nhi Đồng 1 - những năm tháng đồng hành với BS Trần Thành Trai trong các chuyến công tác thiện nguyện đã để lại nhiều dấu ấn khó phai. "Anh là một người đàn anh lớn đúng nghĩa - một người có tâm, có tầm và có tài. Tôi từng có vài năm đi mổ cùng anh Trai trong các chương trình từ thiện, gần như đi khắp cả nước. Trong những chuyến đi ấy, anh Trai là trưởng đoàn. Ở vị trí đó, tôi mới thật sự thấy rõ được tầm vóc của anh" - BS Đẩu kể. Điều khiến ông ấn tượng sâu sắc nhất không chỉ là năng lực chuyên môn vững vàng mà còn là tố chất thủ lĩnh nổi bật nơi BS Trần Thành Trai. Theo ông, BS Trai hội tụ đầy đủ ba yếu tố: tổ chức, ngoại giao và chuyên môn. "Khả năng tổ chức của anh rất tốt. Anh là người dẫn dắt, điều phối cả đoàn phẫu thuật thiện nguyện một cách khoa học, nhịp nhàng. Bên cạnh đó, năng lực ngoại giao của anh rất đáng nể - đi đến đâu, anh cũng được chính quyền và y - bác sĩ địa phương quý mến. Và tất nhiên, về chuyên môn thì không ai có thể phủ nhận, anh là một tay dao bậc thầy" - BS Đẩu nhấn mạnh.
Từ những năng lực ấy, BS Trần Thành Trai không chỉ giữ vai trò thủ lĩnh trong mỗi chuyến đi, mà còn trở thành chỗ dựa tinh thần cho cả đoàn. Dù công sức là của tập thể, nhưng ông luôn là người lan tỏa được tinh thần cống hiến, khơi gợi sự gắn kết giữa các thành viên và tạo niềm tin mạnh mẽ cho bệnh nhân. "Những chuyến đi ấy luôn rất đặc biệt. Các BS địa phương ngưỡng mộ anh thật sự. Và với người bệnh - những bậc cha mẹ có con được mổ thành công - họ ôm lấy anh bằng cả tấm lòng biết ơn và sự thân thiết sâu sắc" - BS Đẩu xúc động kể.
Ngành y mất đi một tượng đài, người học trò mất đi người thầy tận tụy. Nhưng hình ảnh về BS Trần Thành Trai trong chiếc áo blouse trắng, dáng người nhỏ nhắn và ánh mắt quyết đoán nhưng đầy nhân hậu - sẽ mãi là biểu tượng đẹp trong lòng bao thế hệ BS và bệnh nhi.
Linh cữu BS Trần Thành Trai được quàn tại tư gia, số 734 Quốc lộ 1A, phường Bình Hưng Hòa B, quận Bình Tân, TP HCM. Lễ viếng bắt đầu từ 14 giờ 30 phút ngày 31-5. Lễ động quan sẽ diễn ra lúc 9 giờ ngày 4-6, sau đó hỏa táng tại Trung tâm Hỏa táng Bình Hưng Hòa.
